Pinot Gris

Pinot Gris is de grijze mutatie van Pinot Noir — zo staat het letterlijk in de officiële Franse rassencatalogus. De bes is niet wit en niet blauw maar roodbruin tot roze; vandaar "gris". De oorzaak is een deletie van ruim vier miljoen basenparen rond de kleurgenen op chromosoom 2, maar — en dat is het verschil met Pinot Blanc — die deletie zit alleen in de binnenste cellaag van de scheut, niet in de buitenste. De plant is dus een periklinale chimeer: twee genetisch verschillende weefsellagen in één wijnstok. Vezzulli en collega's beschreven dat in 2012 in het Journal of Experimental Botany en toonden aan dat Pinot Gris en Pinot Blanc los van elkaar uit Pinot Noir zijn ontstaan.

Ondanks die verwantschap gedraagt de druif zich anders dan zijn ouder. Hij rijpt vroeg, ongeveer anderhalve week na Chasselas, en stapelt veel suiker op. De catalogus omschrijft de wijnen als zeer krachtig, vol en aromatisch, met een uitgesproken gele kleur en een eigen aromatiek in vergelijking met Pinot Blanc. Het Franse areaal groeide van 492 hectare in 1958 naar 3.073 hectare in 2018.

De druif reisde vroeg mee met de kloosters en pikte overal een naam op: Szürkebarát ("grijze monnik") in Hongarije vanaf de veertiende eeuw, Ruländer in Duitsland naar de koopman die de stokken in 1711 in de Palts terugvond, en Grauburgunder voor de droge Duitse versie. In de Elzas stond hij lang als Tokay d'Alsace op het etiket, tot die naam na 1993 moest wijken voor de Hongaarse Tokaji.

Twee namen betekenen vandaag twee stijlen. Als Pinot Grigio wordt hij in Noordoost-Italië vroeg geplukt en licht, fris en bleek gevinifieerd. Als Pinot Gris in de Elzas krijgt hij alle tijd, en dan levert hij een volle, gele, kruidige wijn die in goede jaren ook als late oogst gemaakt wordt. Dezelfde druif, twee tegengestelde keuzes van de wijnmaker.

Wijnclub Zottegem proefde vier wijnen van Pinot Gris uit vier landen, tussen 2017 en 2026. De druif staat elders ook bekend als Pinot Grigio.