Zinfandel

Zinfandel is een blauwe druif die onder minstens vier namen in evenveel landen bekendstaat. In 1993 toonde DNA-onderzoek van Carole Meredith aan dat de Californische Zinfandel en de Zuid-Italiaanse Primitivo hetzelfde ras zijn. In december 2001 vond een team van UC Davis en de universiteit van Zagreb datzelfde genetische profiel terug in Kroatië, in een handvol overgebleven stokken bij Kaštel Novi vlak bij Split, onder de naam Crljenak Kaštelanski. De oudere Kroatische naam voor dat ras is Tribidrag; in Montenegro heet hij Kratošija. Vier namen, één druif — met de kanttekening dat de Amerikaanse en de Italiaanse traditie er heel andere wijnen mee maken.

De naam Tribidrag duikt al in 1444 op bij don Juraj Radičević, een priester in Vodice in het toen Venetiaanse Dalmatië; in het Statuut van Budva (1426-1442) staat de Montenegrijnse voorloper "Cratosia". Peer-reviewed onderzoek wijst Montenegro aan als de meest waarschijnlijke bakermat, van waaruit het ras noordwaarts Dalmatië en Macedonië in trok. In het Kroatische wijnbouwverleden speelde de druif nog een tweede rol: rond 2000 stelden onderzoekers vast dat Zinfandel/Primitivo samen met Dobričić de ouders zijn van Plavac Mali, vandaag de bekendste rode druif van Dalmatië.

Waar de druif ook naartoe verhuisde, hij hield één eigenschap: hij rijpt vroeg en zeer ongelijk. De Italiaanse naam verwijst er rechtstreeks naar — "primativus" betekent vroegrijpend, naar een vroegrijpe selectie die een priester uit de streek van Bari in de jaren 1790 uitkoos en aanplantte. Californië kwam er halverwege de negentiende eeuw aan; vandaag beslaat Zinfandel er meer dan tien procent van het wijngaardareaal, 39.500 acres in 2019. In Italië, vooral in Apulië, is Primitivo naar schatting het twaalfde ras van het land.

In het glas hangt het beeld sterk af van hoe rijp de druif geplukt is. In koelere ligging gaat het richting rood fruit, framboos voorop; in warme ligging richting braambes, anijs en peper, met alcoholgehalten die vlot boven de vijftien procent uitkomen. Wie een Zinfandel en een Primitivo naast elkaar zet, proeft dus niet twee rassen maar twee tradities. Sinds januari 1999 erkent de Europese Unie Zinfandel officieel als synoniem van Primitivo, waardoor Italiaanse producenten hun wijn onder beide namen mogen verkopen.

Wijnclub Zottegem proefde zes wijnen van Zinfandel uit twee landen, tussen 2010 en 2026. Die wijnen kwamen het vaakst uit Verenigde Staten. De druif staat elders ook bekend als Crljenak Kaštelanski.