Muscat
"Muscat" is geen druivenras maar een familienaam. Er bestaan tientallen — volgens sommige tellingen meer dan tweehonderd — rassen die de naam dragen, in wit, roze en blauw, voor wijn zowel als voor tafeldruif. Wat ze delen is een uitgesproken geur die veroorzaakt wordt door een hoge concentratie monoterpenen, een groep aromastoffen die bloemige en muskaatachtige tonen geeft. Een wijn die naar druiven ruikt, herken je meestal aan die stofgroep. Wie op een etiket alleen "Muscat" leest, weet dus nog niet welk ras in het glas zit.
Vier leden dragen het grootste deel van de wijnproductie. **Muscat blanc à petits grains**, in Italië Moscato bianco en in Duitsland en Oostenrijk Gelber Muskateller, is de oudste en de meest geprezen; het internationale register VIVC noemt Griekenland als land van herkomst en telt bij dit ene ras al zo'n 370 synoniemen. **Muscat of Alexandria** (in Spanje Moscatel de Alejandría, op Sicilië Zibibbo) is grofbessiger en houdt van warmte. **Muscat Ottonel** is een negentiende-eeuwse Franse kweek, en **Muscat of Hamburg** een blauwe tafel- en wijndruif uit Victoriaanse Engelse serres, voor het eerst beschreven in 1858.
Die vier zijn onderling verwant, en de richting van die verwantschap is bekend. Muscat of Alexandria is volgens VIVC een met merkers bevestigde kruising van Muscat blanc à petits grains met Heptakilo, een oud Grieks ras dat op Sardinië Axina de tres bias heet. Muscat of Hamburg is een kruising van Muscat of Alexandria met Schiava grossa. Muscat Ottonel is een kruising van Muscat d'Eisenstadt met Chasselas, eveneens met merkers bevestigd. Muscat blanc à petits grains zelf heeft geen bekende ouders; hij staat in het register wél als ouder van een reeks andere rassen. De familie is dus geen verzameling toevallige naamgenoten maar een echte stamboom.
Er horen ook kleurmutaties bij: Muscat à petits grains rouges en Muscat à petits grains roses zijn geen aparte rassen maar rode en roze mutaties van dezelfde stok. En omgekeerd staan er namen op wijnetiketten die met de familie niets te maken hebben — bij druiven is naamsgelijkenis nooit een bewijs van verwantschap. Wie een muskaatwijn proeft, mag verwachten dat de geur naar verse druif, rozenblad, sinaasappelbloesem of perzik gaat; de rest — droog of zoet, mousserend of versterkt — is een keuze van de wijnmaker en niet van de druif.
Wijnclub Zottegem proefde één wijn van Muscat uit Frankrijk in 2023.
