Sauvignon Blanc: één van de Edele Zes

Op 18 oktober 2018 nam onze wijnvriend Christoph, als wijnmeester ad interim, het tweede seizoensdeel van de druivenreeks voor zijn rekening met de Sauvignon Blanc. Zes wijnen, van Nieuw-Zeeland tot Slowakije, tonen hoe divers deze populaire witte druif kan uitpakken. Dit is het volledige infoblad van die avond. Alle wijnen die we ooit proefden staan in onze wijncatalogus.

De geproefde wijnen

Noot van de wijnmeester ad interim

De Sauvignon Blanc is één van de meest populaire wijndruiven in de wereld. Behorend tot 'Edele 6″ of de "Big Six", is de Sauvignon Blanc één van de zes druivensoorten die gebruikt worden om ongeveer 80 procent van de wijnen die wereldwijd geproduceerd worden te maken. De Sauvignon Blanc wordt op verschillende plaatsen ter wereld verbouwd en heeft zijn eigen natuurlijke kenmerken, maar krijgt iets extra mee van de plek waar de druif vandaan komt, de zogenoemde terroir.

In de 18e eeuw verspreidde de Sauvignon Blanc zich met emigranten naar Spanje, Noord-Italië, Nieuw-Zeeland, Chili, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Deze witte druif is tegenwoordig vooral te vinden aan de Loire en in het Zuidwesten van Frankrijk, waar hij in 1710 voor het eerst in een oorkonde vermeld werd. Maar eigenlijk is het niet duidelijk waar de Sauvignon Blanc ontstaan is. Zowel zuidoost Frankrijk als de Loire claimen de bakermat te zijn.

Muskat-Silvaner (Duitsland, Oostenrijk), Blanc fumé (Loire) of Fumé blanc (Australië, Californië) zijn zo maar enkele van de velen synoniemen die gebruikt worden voor de Sauvignon Blanc, een gevolg van de wereldwijde verspreiding, maar het is toch de benaming Sauvignon Blanc die ons het meest bekend is. 'Sauvage' betekent letterlijk (jong en) wild.

Wereldwijd zijn er nu ongeveer 110.000 ha met deze druif beplant, met Frankrijk (Loire, Bordeaux) op de eerste plaats met ongeveer 28.000 ha, Italië (noordoost) met 18.000 ha, en een gedeelde derde plaats voor Nieuw-Zeeland (Marlborough, Hawkes Bay, Gisbourne) en Californië (Napa Valley) met elk ongeveer tussen de 16.000 ha tot 17.000 ha.

Terroir is zoals in vele gevallen zeer bepalend voor het potentieel van de druif.

Sancerre en Pouilly in de Loire bestaan uit kalk, kalksteen uit zeefossielen, vuursteen of kwarts. Dit geeft wijnen met meer finesse of parfum, meer uitgebalanceerde wijnen en meer sprankeling en kracht. In de buurt van de rivier zijn terrassen van zand of gruis te vinden die zorgen voor meer kruidige, bloemachtige smaak. Mergel en kwarts leveren beter houdbare wijnen.

In het algemeen levert de Sauvignon Blanc wijnen die zuiver, droog, fris en een beetje pittig van smaak zijn en die al snel na de oogst drinkbaar zijn. Indien op hout gerijpt, wordt de Sauvignon Blanc ook wel Blanc Fumé genoemd. Denk hierbij aan de Franse Pouilly Fumé, gekenmerkt door een volle en zachte smaak.

De Sauvignon Blanc kan niet zo goed tegen warmte en ontwikkelt zich daarom het beste in de koelere wijngebieden: de wijnen uit het relatief koele Loire gebied zijn niet voor niets beroemd. Belangrijk detail is de timing van de oogst: vroeg geplukt geeft de Sauvignon Blanc een aroma van citrusfruit, kruisbessen, vers gemaaid gras, asperges, bloemen, kruiden en brandnetel; (te) laat geplukt, wordt hij wat flauw en minder fris, omdat hij dan z'n kenmerkende zuren verliest. Een bijzonderheid van deze druif is, dat vanwege de vrij compacte trossen, hij gevoelig is voor rotting (botrytis), die echter onder de juiste omstandigheden een natuurlijke zoetheid kan geven waardoor ook zoete wijn kan worden gemaakt.

Typische aroma's zijn wit fruit, bloemen en buxus, wat in vakkringen ook wel oneerbiedig als 'kattepis' wordt aangeduid. In de smaak overheersen kruisbessen, groene appels, groene paprika, en soms komt ook tropisch fruit zoals ananas en lychee op de voorgrond. Afhankelijk waar de druif geteeld wordt, zorgt het terroir voor een variërende intensiteit van de fruitsmaak. Waar de Loirewijnen veelal het midden houden tussen een delicate en sterke smaak, kennen de Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc wijnen uit Marlborough dan weer zeer intense en krachtige smaken met tropisch fruit.

Een typische Sauvignon Blanc wordt gekenmerkt door een verfrissende zuurgraad. Fruitig en sappig, vooral wanneer er bij de vinificatie geen hout aan te pas komt. De meeste Sauvignon ziet overigens alleen maar staal. In geval van assembleren met een andere ras gebeurt dat bijna altijd met Sémillon. De meeste Sauvignon is geen bewaarwijn. Hij smaakt het best wanneer de aroma's bij wijze van spreken nog het glas uitstuiven.

Afhankelijk van de volheid van de wijn, zullen we deze ook bij verschillende gerechten kunnen aanbevelen. Een frisse, heldere jonge pittige Sauvignon Blanc past bijvoorbeeld perfect bij mosselen, lichte visgerechten en zelfs salade met zachte geitenkaas. Een medium tot volle variant past daarnaast ook perfect bij wit vlees en gegrilde visgerechten, terwijl de vollere stijl van wijn perfect ook verschillende Aziatische gerechten kan complementeren.

Er is zelfs een Internationale Sauvignon Blanc Dag die dit jaar op 4 mei werd gevierd. Het idee om deze druif een dag lang wereldwijd in het zonnetje te zetten begon in Nieuw-Zeeland.

Bespreking van de wijnen

Cloudy Bay Sauvignon Blanc 2017

Nieuw-Zeeland bestaat uit een noordelijk en zuidelijk eiland, en de Sauvignon Blanc druiven worden verbouwd in de Marlborough streek op het zuidelijke eiland, waar de wijngaarden gelokaliseerd zijn over 4 sub-regio's in de Wairau Valley (Rapaura, Fairhall, Renwick en Brancott).

De pluk begint traditioneel eind maart/begin april, tot eind april. Na de oogst wordt het druivensap gedurende 48-72 uur koud bewaard voordat het wordt gelagerd. Fermentatie wordt voornamelijk uitgevoerd in roestvrijstalen tanks met een mengsel van gekweekte gisten en wilde gist. Ongeveer 3% van het mengsel wordt bij hogere temperaturen gefermenteerd in oude Franse eiken barriques en grotere vaten. Daarna volgt een strikte mengeling van alleen de beste partijen tot het eindresultaat in de fles.

In het glas stuiven de citrus toetsen eruit, voornamelijk limoen en pompelmoes, ondersteund door een rijpe nectarine-achtige steenfruit aroma. In de mond proeven we een elegante doch geconcentreerd palet van rijp en sappig steenfruit en limoengras, met een gebalanceerde mineraliteit.

Comtesses du Val Sauvignon de Touraine 2017

Zoals de naam al vrijgeeft, wordt deze wijn verbouwd rond de stad Tours gelegen aan de oevers van de Loire, tussen Saumur en Blois, een streek gekenmerkt door een kalkhoudende bodem met silex (vuursteen). Naast de Sancerre en de Pouilly-Fumé, worden in de Touraine de mooiste resultaten behaald in de Loire streek.

De omgeving van Tours staat dus bekend om twee dingen: kastelen en mooie wijnen. Op de hellingen van regio Touraine, in het hart van de Vallée des Rois, is deze Sauvignon Blanc tot rijping gekomen. Klimatologisch een perfecte match door de combinatie van een mild klimaat door de invloed van de Atlantische Oceaan: relatief weinig regen, westelijke Atlantische winden, warme zomers, samen met een toch wel relatief warme en vochtige herfst.

De wijn die we degusteren valt te omschrijven als een volgens-het-handboek lichte doch correcte Sauvignon Blanc met een lichte groene kleur en waarbij de gebalanceerde aciditeit wat op de voorgrond komt. Het aroma weerspiegelt vooral het bloemige en rijp wit fruit. Een iets wat korte afdronk.

Alexs Sauvignon Blanc Haidacker 2015

Het verhaal van deze wijnmaker, Alexander Schreiner, is om op zijn minst te zeggen bijzonder. Afkomstig van een familie van wijnbouwers, besluit Alexander eerst om na zijn legerdienst zijn heil als kok te gaan zoeken. Na verloop van tijd biedt deze job geen uitdagingen meer, en hij besluit het om over een heel andere boeg te gooien. Hij begint honden op te leiden die landmijnen kunnen opsporen. Na enige tijd blijkt ook dit zijn roeping niet te zijn, en besluit dan maar om de stiel van wijnmaker dan toch op te nemen, nadat hij stage heeft gelopen in verschillende wijndomeinen in Hongarije en Zuid-Afrika. Hij neemt beide stijlen mee terug naar de wijngaard van zijn vader, om daarmee dan zijn eigen ding te doen, wat je ook kan terugvinden in zijn wijnen. Vandaag is Alexander dus de vierde generatie wijnmaker binnen zijn familie.

Gelukkig voor ons heeft hij dan toch zijn passie teruggevonden in het verbouwen van wijn, waarvan we het resultaat dus in het glas proeven.

Alexander maakte vroeger reeds een fantastische Sauvignon Blanc op een paar meter van de Neusiedler See, vaak stond dit perceel in de ochtenddauw wat een zeer aangename fraicheur gaf. Helaas werd het gepachte perceel verkocht en moest Alexander op zoek naar een nieuw perceel. Haidacker, in Burgenland, ten noorden van de oevers van de Neusiedler See, iets hoger gelegen waar het warmer is en minder vochtig. In totaal beslaat zijn wijndomein 11 ha. Alexander slaagt er in om een zeer knappe Sauvignon Blanc te maken, iets meer structuur maar nog met aangename zuren.

De druiven worden zowel handmatig als machinaal geplukt tijdens de koelere september avonden. De druiven worden voorzichtig geperst, waarna de klaring gebeurt door langzame sedimentatie tot een periode van één week. Hierna volgt een gekoelde gisting in stalen vaten bij een temperatuur van 17°-18°, en een rijping op de fijne droesem gedurende 18 maanden. Volgens de wijnmaker is deze wijn zelf houdbaar tot 2023 en zelfs langer, bij correcte opslag.

Qua aroma vinden we een samenspel terug van gele kiwi, pompelmoes, gele vruchtengelei, stekelbessen en heldere bloemen.

In de mond ervaren we pompelmoes en kiwi, kruidig met tonen van zoet fruit. In de finish een lange afdronk met een pittige mineraliteit.

Paraschos Sauvignon 2015

Deze familiale wijnmakerij is gevestigd in San Floriano del Collio, Gorizia, het noordoosten van Italië, tegen de grens met Slovenië. Door zijn uitzonderlijke geografische ligging, is hier sprake van een waar microklimaat, met langs de ene kant de koude winden die vanuit Rusland via de Vipava en Isonzo valleien de wijngaarden bereiken, en aan de andere kant de warme vochtige Mediterrane winden.

Aan de rugzijde geniet deze ligging ook nog eens de bescherming van de Alpen. Deze klimatologische en geografische factoren, samen met de mineraalrijke ondergrond van hard zand en zachter slib, die de lokale bevolking aanduidt met de term 'Ponka', vormen de basis van deze uitzonderlijke wijn.

De druiven, afkomstig van minstens 30 jaar oude wijnstokken, worden van hun steel ontdaan, en met schil in grote open vaten gelagerd, met enkel natuurlijke gist en geen koeling. Na een lichte pressing wordt het sap in grote Slovaakse eiken vaten bewaard, samen met de droesem voor een periode van 2 jaar. De eerste maanden wordt de droesem via battonage omhoog gestuwd. Daarna wordt de wijn gebotteld zonder filtratie en zonder toegevoegde sulfieten.

Qua uitzicht valt het gebrek aan filtratie duidelijk op. Qua aroma's komt vooral het minerale aspect naar boven, samen met kruisbes, wat citrus en zelfs een hint van noten.

Deze notentoets komt ook terug in de mond, met een talmend tot lange afdronk. Geen standaard Sauvignon Blanc, maar toch wel een knap gevinifieerd buitenbeentje. Deze wijn laat zich ook best niet te koel drinken.

Pivnica Čajkov Sauvignon Blanc Rybník Stará hora 2017

De naam Pivnica Čajkov, betekent letterlijk 'wijndomein van Čajkov', gelegen in het zuidwesten van Slowakije, en de geschiedenis van deze wijnbouwersfamilie gaat terug tot in 1666, en waar vandaag Marek Uhnák aan het roer staat.

De wijngaarden zijn gelegen onderaan de Sitno vulkaan, een uitgelezen gebied waar 2 verschillende klimaten mekaar overlappen. Het warmere zuidelijke deel van Europa (Panon Basin) overlapt hier met de koelere Karpaten van noordelijk Europa.

Deze spontaan gefermenteerde Sauvignon, gerijpt met gist gedurende 6 maanden resulteert in een gebalanceerde aciditeit en verfijnde mineraliteit. Qua aroma's is de geur van de kruisbes verweven met perzik.

Van deze wijn zijn er net iets meer dan 2.000 flessen gebotteld.

Budureasca Sauvignon Blanc sec 2017

Het wijnhuis Budureasca is één van de grootste in de streek en ligt in het hart van de Dealu Mare regio naast een archeologische site aan de Budureasca vallei. De naam stamt uit de tijd van de Daciërs, die in Roemenië meer dan 2000 jaar geleden al wijn maakten. Onderzoek wees uit dat veel van de hedendaagse gebruikte wijntermen in het Roemeens hun oorsprong kennen in deze regio, wat toch wel aanduidt dat deze streek heel belangrijk geweest is voor de wijnbouw.

Dit domein ligt op dezelfde breedtegraad als Bordeaux, op een hoogte van 175-400m. De beplante oppervlakte omvat ongeveer 280 ha, waarvan maar liefst 250 ha volledig herplant werd in 2010. De meeste percelen komen voor in de bovenste helft van de heuvels.

Sedert 2007 woont en werkt de 'Flying Winemaker' Stephen Donnelly bij Budureasca Wineries. Donnelly verwierf internationale roem door wijnen te maken in gebieden zoals Engeland, Hongarije, India en Zuid Afrika. Zijn vakmanschap leverde al verschillende internationale prijzen op.

Deze wijn wordt gekenmerkt door zijn lichtgele kleur, met in de neus aroma's van acacia en exotische vruchten die uit het glas stuiven. Qua smaak onderkennen we een intense fruitsmaak met een goed uitgebalanceerde aciditeit en een lange afdronk.