Zwitserland

Zwitserse wijnbouw is bergwijnbouw. De wijngaarden liggen daar waar een helling zich naar de zon keert en een meer of een rivier de temperatuur dempt: in de Rhônevallei van Wallis, op de terrassen boven het Meer van Genève, aan de zuidkant van de Alpen in Ticino, en in kleinere lappen in Duitstalig Zwitserland. Veel van die percelen zijn met de hand aangelegde terrassen met stenen muurtjes, want machines komen er niet. In 2024 telde het land in totaal 14.484 hectare wijngaard, 85 hectare of 0,6 procent minder dan het jaar voordien; Wallis is met 4.616 hectare veruit het grootste kanton, goed voor 32 procent van de Zwitserse wijngaard.

Wijnstokken staan er zeker sinds de Romeinse tijd, en waarschijnlijk langer: in een Keltisch graf in Wallis uit de tweede eeuw voor onze jaartelling is een aardewerken fles met wijn gevonden.

Het druivenpalet is verrassend gemengd voor zo'n klein gebied. Pinot noir en Chasselas zijn samen goed voor bijna de helft van de aanplant — 3.649 en 3.444 hectare op een totaal van 14.484, samen 49 procent (federaal landbouwbureau, oogstjaar 2024). Naar oppervlakte is Zwitserland trouwens een róód-wijnland: 55 procent van de wijngaard staat op blauwe druiven. Chasselas levert de neutrale, licht ziltige witte wijn die in de Waadt en Wallis als huiswijn geldt, Gamay en Merlot vullen de rode kant aan, waarbij Merlot vooral in Ticino thuis is. Daarnaast houdt het land een reeks druiven in leven die je vrijwel nergens anders vindt: Petite Arvine, Cornalin en Humagne rouge, alle drie uit Wallis. Wie die namen op een kaart ziet staan, kijkt naar iets dat echt lokaal is.

Het benamingenstelsel is federaal van opzet maar kantonnaal ingevuld. De federale wijnverordening kent drie klassen — AOC, vin de pays en vin de table — maar het zijn de kantons die per AOC de grenzen, de toegelaten rassen, het minimale mostgewicht en de maximale opbrengst vastleggen en de oogstcontrole uitvoeren. Dat verklaart waarom Zwitserse etiketten van kanton tot kanton anders lezen. Opvallend is verder hoe weinig van die wijn het land verlaat: in 2024 werd er 75 miljoen liter geproduceerd en dronk het land 218,4 miljoen liter wijn, waarvan 77,4 miljoen liter van eigen bodem — een marktaandeel van 35,5 procent (cijfers over 2024 van Swiss Wine, op basis van de statistiek van het federale landbouwbureau). Van de eigen productie gaat volgens de Zwitserse openbare omroep swissinfo slechts ongeveer één procent naar het buitenland. Zwitserse wijn tegenkomen buiten Zwitserland is dus eerder uitzondering dan regel.

Wijnclub Zottegem proefde zes wijnen uit Zwitserland van zes wijnhuizen, tussen 2024 en 2025. Die wijnen kwamen uit Zwitserland.