Zuid-Afrika

Zuid-Afrika maakt al bijna vier eeuwen wijn. Jan van Riebeeck noteerde op 2 februari 1659 de eerste oogst aan de Kaap, en in 1685 legde Simon van der Stel het landgoed Constantia aan. Rond 1900 vaagde de druifluis de wijngaarden weg; er werden meer dan tachtig miljoen stokken heraangeplant, wat prompt een overschot opleverde, en in 1918 richtte de overheid de coöperatie KWV op om prijzen en opbrengsten in de hand te houden. Pas na het einde van de apartheid gingen de buitenlandse markten weer open, en die ommekeer is aan de cijfers te zien: waar eerst zo'n dertig procent van de oogst naar wijn voor de consument ging, was dat tegen 2003 meer dan zeventig procent.

De wijnstreken liggen in de zuidwesthoek van het land, over een strook van ongeveer achthonderd kilometer, in een overwegend mediterraan klimaat met fel licht en droge warmte. Twee dingen temperen dat: de Benguelastroom, die koude lucht vanuit de Zuid-Atlantische Oceaan aanvoert, en de Cape Doctor, een straffe wind die schimmelziekten wegblaast maar jonge stokken ook kan beschadigen. SAWIS telde op 31 december 2023 87.848 hectare wijndruiven, een oppervlakte die al tien jaar krimpt — bijna twaalf procent minder dan in 2013. Het land is goed voor ongeveer 4,5 procent van de wereldproductie.

De druiven zijn grotendeels geadopteerd, met één uitzondering. Chenin blanc, plaatselijk Steen genoemd, is met 16.192 hectare of ruim achttien procent van de aanplant veruit het grootste ras, gevolgd door Sauvignon blanc, Colombar, Cabernet Sauvignon en Shiraz, die alle vier tussen de negen- en tienduizend hectare schommelen. Pinotage is wél van eigen bodem: Abraham Izak Perold, de eerste hoogleraar wijnbouw in Stellenbosch, kruiste in 1924 Pinot noir met Cinsaut — in Zuid-Afrika Hermitage genoemd, vandaar de naam. De eerste wijn ervan werd in 1941 op Elsenburg gemaakt. Groot is het ras intussen niet: met 6.585 hectare, ongeveer zeven en een half procent van de aanplant, staat pinotage pas zesde — ruim achter chenin blanc. Typerend zijn diepe, rode wijnen met rokerige, aardse en bramige tonen; bij een minder geslaagde gisting kan er een geur naar nagellak opduiken, veroorzaakt door isoamylacetaat.

De herkomst wordt geregeld door het Wine of Origin-stelsel, wettelijk ingevoerd in 1973 en in 1993 aangevuld met de ruimste eenheden. Het loopt van geografische eenheid over regio en district naar ward, de kleinste en meest homogene eenheid, met daarnaast nog estate wine — aaneengesloten hoeves die als één geheel worden uitgebaat en ter plaatse vinifiëren — en single vineyard, met maximaal zes hectare. Wie een herkomstnaam op het etiket zet, moet honderd procent van de druiven uit dat gebied halen. Een gecertificeerde fles draagt bovendien het officiële zegel van de certificeringsinstantie, dat de opgegeven herkomst waarborgt.

Wijnclub Zottegem proefde 27 wijnen uit Zuid-Afrika van 21 wijnhuizen, tussen 2007 en 2026. Die wijnen kwamen uit Zuid-Afrika.