Spanje

Spanje heeft het grootste wijngaardareaal van de Europese Unie — bij de Eurostat-telling over 2020 ongeveer 0,9 miljoen hectare — maar staat qua volume pas derde, na Italië en Frankrijk. Dat verschil vertelt het halve verhaal: op de droge, hooggelegen meseta staan de stokken ver uit elkaar omdat er domweg te weinig water is om ze dichter te zetten. Veel wijngaarden liggen hoger dan zeshonderd meter, waar zomerdagen tot boven de veertig graden kunnen gaan en winternachten diep onder nul, met minder dan 300 millimeter neerslag per jaar. Dat grote verschil tussen dag en nacht is precies wat de druiven hun zuur laat behouden. In het noordwesten, in Galicië, is het klimaat het tegenovergestelde: daar valt 990 tot 2.000 millimeter regen per jaar. Hoe hard droogte kan aankomen, bleek in het seizoen 2023/2024: het Spaanse ministerie van Landbouw raamde de oogst toen op 32 miljoen hectoliter wijn en most, 21% minder dan het jaar voordien en een kwart onder het vijfjarige gemiddelde.

De geschiedenis liet twee sporen na die je vandaag nog proeft. Toen de druifluis in het midden van de negentiende eeuw de Franse wijngaard verwoestte, trokken Franse wijnmakers de Pyreneeën over naar Rioja en Catalonië en brachten het eikenhouten vat van 220 liter mee, de barrica. Toen de luis daarna ook Spanje bereikte — Málaga in 1878, Rioja pas in 1901 — waren de oplossingen al bekend en bleef de schade beperkt. Het vat bleef.

Daarom draait het Spaanse etiket, anders dan het Franse of Italiaanse, vaak om rijpingstijd. Joven is jong en zonder noemenswaardige houtopvoeding; een rode crianza vraagt minstens een jaar rijping waarvan zes maanden op hout, een reserva minstens drie jaar waarvan één op hout, een gran reserva minstens vijf jaar waarvan twee op hout en drie op fles. Daarnaast is er de herkomstpiramide: DO voor de gevestigde streken, DOCa daarboven voor wie langdurig kwaliteit bewijst — Rioja sinds 1991, Priorat sinds 2003 — en sinds 2003 ook vino de pago voor afzonderlijke domeinen met een eigen erkenning. Die benamingen dekken zowat het hele land: van de 961.173 hectare wijnbouwoppervlakte die het ministerie op 31 juli 2023 telde, lag 97% in het gebied van een of andere kwaliteitsbenaming.

De ruggengraat is Tempranillo, genoemd naar temprano omdat hij vroeg rijpt. In 2015 stond hij op 232.561 hectare wereldwijd, waarvan 87% in Spanje. Hij duikt onder verschillende namen op — cencibel, tinto fino, tinta del país in Ribera del Duero, tinta de Toro, ull de llebre in Catalonië — en heeft van zichzelf een vrij neutrale smaak van pruim en aardbei. Net die neutraliteit maakt hem zo dankbaar op hout: vanille, tabak, leer en kruiden komen grotendeels uit het vat. Wie liever iets anders zoekt: Garnacha, Monastrell en Bobal bij de rode, en bij de witte Albariño uit het regenachtige noordwesten, Verdejo, Airén — de meest aangeplante druif van het land — en de cavatrio Macabeo, Parellada en Xarel·lo.

Wijnclub Zottegem proefde 42 wijnen uit Spanje van 33 wijnhuizen, tussen 2010 en 2026. Die wijnen kwamen uit Spanje.