Oostenrijk

De Oostenrijkse wijnbouw ligt vrijwel volledig in het oosten van het land. De Alpen in het westen zijn te hoog en te koel; de wijngaarden houden zich aan de lagere heuvels van Neder-Oostenrijk, Burgenland, Stiermarken en de rand van Wenen, waar het continentale klimaat van de Pannonische vlakte samenkomt met koelere lucht uit het noordwesten. De Donau doet daarbij het werk van een thermostaat: langs de rivier wisselen warme dagen en koude nachten elkaar af, en dat verschil houdt het zuur in de druiven overeind. Oostenrijk berekent zijn wijngaardoppervlakte sinds 2021 niet meer met een telling maar via de landbouwadministratie, wat nauwkeuriger is: in 2023/24 ging het om 44.210 hectare, verdeeld over 10.012 wijnbouwers, met ongeveer twee derde wit tegenover een derde rood.

Wijnbouw is er oud. Onder Rome kwam de streek pas goed op gang nadat keizer Probus (276-282) de beperkingen op wijngaarden ten noorden van de Alpen ophief. Na de val van het rijk namen de kerk en de plaatselijke heren het over, vanaf de achtste eeuw; de eerste wijngaardnamen die je vandaag nog op etiketten ziet, duiken op in middeleeuwse oorkonden, zoals de Kremser Sandgrube in 1208.

De handtekening van het land is Grüner Veltliner, goed voor ongeveer een derde van alle Oostenrijkse wijngaard. Hij levert doorgaans droge witte wijn met een kruidig, peperig accent, van heel eenvoudige jonge Heuriger tot wijnen die jaren kunnen liggen. Daarnaast staan Zweigelt en Blaufränkisch voor de rode kant en Welschriesling voor de witte breedte. Rood is goed voor ruwweg dertig procent van de productie.

Het benamingenstelsel werkt op twee assen tegelijk. De ene as is rijpheid: boven de gewone Qualitätswein staat de ladder van de Prädikatsweine, van Spätlese en Auslese over Beerenauslese tot Trockenbeerenauslese, Strohwein en Eiswein, telkens met een hoger minimaal suikergehalte in de most. De andere as is herkomst: sinds de oogst 2002 bestaat DAC, Districtus Austriae Controllatus, waarbij een gebied vastlegt welke wijnstijl er typisch is en een keuringscommissie daarover oordeelt. Weinviertel was de eerste; in 2023 waren er achttien DAC-gebieden, en veel daarvan werken intussen met drie trappen — gebiedswijn, dorpswijn en wijngaardwijn. Dat hele bouwwerk staat niet los van 1985, toen bleek dat wijn met diethyleenglycol was versneden. De afzet stortte in, de wetgeving werd verstrengd, en het land verlegde zijn koers van bulkexport naar droge kwaliteitswijn.

Wijnclub Zottegem proefde 11 wijnen uit Oostenrijk van tien wijnhuizen, tussen 2011 en 2026. Die wijnen kwamen uit Oostenrijk.