Oregon Pinot Noir tegenover een Bourgondische instinker

Oregon is minder gekend om zijn wijn dan zuiderbuur Californië, maar heeft ondertussen een gevestigde internationale reputatie als het op Pinot Noir aankomt — al vertaalt dat zich ook in hogere prijzen dan de Europese variant. Op 20 oktober 2022 zette Wijnclub Zottegem vijf Oregon Pinot Noirs tegenover een "instinker": een traditionele Bourgogne, Mercurey Premier Cru 'Clos du Roy'. Dit is het volledige infoblad van die avond. Alle wijnen die we ooit proefden staan in onze wijncatalogus.

De geproefde wijnen

Een woordje van inleiding

Beste wijnvrienden,

Met Oregon zetten we ons Amerikaans avontuur verder aan de Westkust, gelegen tussen Californië in het zuiden en Washington in het noorden. Hoewel stukken minder gekend om zijn wijnen dan de zuidelijke buur, heeft Oregon ondertussen toch wel een gevestigde internationale reputatie wanneer het om wijnbouw gaat.

Oregon's meest populaire druif is onmiskenbaar de Pinot Noir, dan ook de ster van deze proeverij. Ondanks het feit dat qua volume de Oregon-wijnen slechts een fractie zijn van bijvoorbeeld de Californische wijnen, is dit aandeel toch exponentieel aan het groeien.

De lokale wijnindustrie is ook vrij jong, en kent pas echt een evolutie sinds de jaren '60. Ondertussen is de Oregon Pinot Noir een ware 'state of the art', wat zich jammer genoeg ook vertaalt in de hogere prijzen in vergelijking met de overige Amerikaanse Pinot Noir en zelfs de Europese. Maar is dit ook terecht en is deze ook daadwerkelijk verschillend? Ik heb alvast voor een 'instinker' gezorgd, een traditionele Franse Bourgogne. Zal de Oregon-kwaliteit toch komen 'bovendrijven'? We zullen het samen ontdekken!

Op het menu vanavond een sappige parelhoen met romige champignonsaus, wat gebraiseerd witloof en frietjes.

Alvast veel proefplezier!

Once upon a time in the West

Pas in 1847 worden de eerste druiven in de staat Oregon aangeplant door de familie Luelling, die deze meenamen vanuit Iowa, en in 1852 wordt het eerste wijnhuis opgericht door de Zwitserse immigrant Peter Britt, in Jacksonville. In de tweede helft van de 19de eeuw wordt er vooral geëxperimenteerd met verschillende druivenrassen, vooral geïntroduceerd door de Europese immigranten.

In 1904 valt voor de eerste keer een wijnmaker uit Oregon in de prijzen op de St. Louis World's Fair.

Tijdens de Prohibitie periode valt, net als in de overige Amerikaanse staten, de wijnproductie stil, en leeft pas terug op in de jaren '60, ongeveer 30 jaar na het einde van de Prohibitie. Die heropleving is eigenlijk te danken aan het feit dat verschillende Californische wijnmakers ook beginnen te investeren in wijngaarden in Oregon. Tegen 1970 zijn er al 5 commerciële wijnhuizen, met in totaal een 14 hectare aan wijngaarden. Deze zijn voornamelijk Pinot Noir-aanplantingen in de Willamette Valley.

In de jaren '70 migreren nog meer wijnbouwers naar Oregon, en bouwen de wijnindustrie verder uit, geholpen door de 'land-use laws' van de staat, die rurale heuvelgebieden vrijwaren van woningbouw, en dus kunnen aangewend worden voor de aanplant van wijnstokken. In 1979 wordt Oregon internationaal op de wijnkaart gezet, nadat een 1975 Pinot Noir van het wijnhuis Eyrie Vineyards als één van de top Pinot Noirs gerateerd wordt op de Wine Olympics.

In de jaren '80 bloeit de wijnindustrie verder open, met de eerste erkende AVA's (American Viticulture Areas). In die periode is er ook veel toenadering tot gevestigde wijnhuizen in Bourgogne, waarbij sommige Franse wijnbouwers ook wijngaarden kopen of aanplanten in Oregon.

In de vroege jaren '90 werd ook de wijnbouw in Oregon bedreigd door de wijnluis, de Phylloxera, maar algauw stappen de lokale producenten over naar resistente onderstokken, om zo ernstige schade te kunnen voorkomen. In de daaropvolgende jaren wordt de wijnindustrie nog breder ondersteund door de staat, en wordt er meer en meer focus gelegd op 'groene' wijnbouw.

In 2021 verkrijgt de Willamette Valley als tweede Amerikaanse wijnregio, naast de Napa Valley, de Protected Geographical Indication (PGI)-status in de EU.

Heden zijn er in totaal 995 wijnhuizen en 1.370 wijngaarden, goed voor ongeveer 16.000 hectaren, en zijn er 23 officieel erkende AVA's. Het maakt Oregon tot de 4de grootste wijnproducent in Amerika, na Californië, Washington en New York. De wijnindustrie staat garant voor ongeveer 40.000 jobs, met een totale waarde rond de 7,2 miljard USD.

Van de verschillende aangeplante druivenrassen in Oregon is de Pinot Noir, samen met de Pinot Gris, goed voor ondertussen ongeveer 73% van het wijngaardareaal.

Geografisch, klimatologisch & terroir

Er zijn grosso modo 3 grote wijnproducerende regio's binnen Oregon: Willamette Valley AVA (garant voor 88% van de Pinot Noir-productie), Southern Oregon AVA en Columbia Gorge AVA.

De heuvelachtige wijnproducerende regio's in Oregon worden voornamelijk gekenmerkt door een koeler en nat klimaat voor de kuststreek, met name omdat er geen hoge bergen zijn die de wijngaarden scheiden van de Stille Oceaan. Het interessante is vooral het grote verschil tussen de hoogste temperatuur overdag en de laagste 's nachts — soms tot 35 graden — die de druiven toelaten zich 's nachts te 'sluiten' en zo de natuurlijke zuren perfect te bewaren. Deze klimatologische condities zullen dus mee instaan voor het elegante en het onderscheidend rijpe karakter van de Oregon-wijnen.

Wat betreft de ondergrond, is er een breed spectrum in Oregon, met ook een specifieke impact op het eindproduct in de fles. Dit verklaart ook het succes van de 'single-vineyard'-wijnen. Wanneer we de grootste regio bekijken, de Willamette Valley, zijn er door de band 3 belangrijke ondergronden, met daarbij vermelding van de meest gekende varianten:

• Vulkanisch: Jory — basalt basis, hoog klei- en ijzergehalte, meer rode kleur, houdt water goed vast. Impact: een minerale finish, helder kers en rood fruit smaakprofiel. Vooral in de Dundee Hills.
• Sedimentair: Willakenzie — marine sediment, 'super droog', mosterdkleurig. Impact: donkere kleur, zwart fruit, cola, koffie & chocolade. Zal bijdragen tot meer bewaarwijnen, krachtiger en meer gestructureerd.
• Loess: Laurelwood — door de wind verspreide slibrijke leem, een dun bovenlaagje dat water gemakkelijk doorlaat maar ook snel erodeert. Impact: frissere aciditeit en rood fruit met een aardetoets.

De ster van vanavond: de Pinot Noir-druif

De Pinot Noir is het druivenras dat overal ter wereld met een topstatus bedacht wordt. Hij is afkomstig uit Bourgogne, waar deze volgens geschiedkundigen reeds in de 4de eeuw na Christus zou zijn aangeplant. In de loop der tijd zijn er nog andere druivenrassen gecultiveerd vanuit de Pinot Noir, waarvan de meest klinkende de Pinot Gris, Pinot Blanc, en zelfs de Chardonnay en de Muscadet.

Het is een vroeg rijpende druif met een dunne schil die weinig kleurpigment bevat. De Pinot Noir gedijt het best in een koel klimaat, waarin de druiven langzaam tot rijping komen. Hoe langer de druiven kunnen rijpen zonder overrijp te worden, hoe complexer de wijn. In een te warm klimaat verliest hij zijn finesse en elegantie. Ook de bodem is van groot belang, een goed gedraineerde bodem geniet de voorkeur.

Pinot Noir vind je overal ter wereld, al is en blijft Frankrijk met regio's als Bourgogne en Champagne zijn bakermat. In Duitsland worden vooral in de Ahr en in Baden topwijnen gemaakt. Daarnaast kan je deze bijvoorbeeld ook terugvinden in de koelste regio's van Zuid-Afrika, Californië en Nieuw-Zeeland, en dus ook in Oregon.

Kleur in het glas. Pinot Noir is vrij herkenbaar aan zijn licht intense kleur, van kersenrood tot purperrood en zelfs bruin, afhankelijk van de ouderdomsevolutie van de wijn. Dankzij het toepassen van bijvoorbeeld pigeage, tijdens de vinificatie, is de kleurintensiteit de laatste jaren sterk toegenomen. Pigeage is een techniek waarbij de bovendrijvende chapeau (druivenschillen, steeltjes en pitten) manueel of met een staaf wordt gebroken en tegelijkertijd ook wordt ondergedompeld in de gistende wijn, zodat deze zo goed mogelijk in contact blijven.

Aroma's. Een jonge Pinot Noir heeft een boeket van rood fruit, voornamelijk frambozen, kersen, aardbeien en ook viooltjes. Daarnaast zullen we vanavond ook veenbessen en kruidnagel in het glas vinden. Afhankelijk van de houtrijping zal je ook toetsen van vanille terugvinden.

Bij het ouder worden krijgen we meer houtachtige aroma's, kruidige toetsen, bosgrond (sous-bois), truffels en animale geuren zoals leder en pels. We hebben in de selectie van deze avond zowel jongere als iets oudere wijnen, dus zullen we deze aroma-evolutie zeker ontdekken.

In de mond heeft een goede Pinot Noir frisse zuren, is soepel en sappig met een licht zoet puntje. De fijne en elegante tannines maken dat hij in zijn jeugd al vrij toegankelijk is.

Food pairing

Een Pinot Noir past goed bij een breed scala aan gerechten, afhankelijk van de body van de wijn. Fruitigere versies passen uitstekend bij zalm of andere vette vis, geroosterde kip of pastagerechten. Meer tanninerijke Pinots zijn bijvoorbeeld ideaal bij eend en ander vederwild, maar ook stoofschotels zoals een boeuf bourguignon, en bijvoorbeeld ook een risotto met bospaddenstoelen.

Bespreking van de wijnen

Willamette Valley Vineyards, Estate Pinot Noir 2020

Willamette Valley Vineyards, opgericht in 1983, is ontstaan door middel van partnerschappen zoals de fusie met de wijnpionier uit Oregon, Bill Fuller van Tualatin Vineyards (opgericht in 1973), de O'Briens van de Elton Vineyard (opgericht in 1983) en Loeza Vineyard (aangeplant in 2015). De wijnmakerij haalt al zijn op vat gerijpte Pinot Noir uit zijn op het landgoed verbouwde wijngaarden en bewerkt bijna 500 hectare in de vallei minutieus met de hand.

Ondertussen is Willamette Valley Vineyards uitgegroeid van een gedurfd idee tot één van de toonaangevende wijnmakerijen in de regio en verdiende de titel "One of America's Great Pinot Noir Producers" van Wine Enthusiast Magazine.

De druiven van deze Estate zijn afkomstig van wijngaarden op de Salem Hills, de Coast Range en de Eola-Amity Hills.

In de neus vinden we vooral aroma's van kersen, frambozen en veenbessen, geaccentueerd door bloemige toetsen, viooltjes, alsook kruidnagel. Het mondgevoel is dat van een volle, zachte en ronde wijn. De aroma's van donker fruit, aardetoetsen, wat sous-bois en mineraliteit primeren. Een mooi gebalanceerde wijn met soepele tannine, evenwichtige zuren en een aanhoudende afdronk.

Cristom, Mt. Jefferson Cuvée 2019

Al 26 jaar en twee generaties is de Cristom-familie actief op de Eola-Amity Hills van Oregon, in de Willamette Valley. Hun vier Pinot Noir-wijngaarden, genoemd naar de matriarchen uit de familie, worden op een heel duurzame en ecologische manier beheerd en hebben allemaal een eigen microklimaat. De productie wordt bewust heel beperkt gehouden — 17.000 kisten per jaar — om de kwaliteit zo hoog mogelijk te houden.

Ze hanteren ook een klassieke Bourgondische vinificatie: manuele oogst, zachte persing met een deel 'whole bunch', vruchteigen gisten, opvoeding op barriques en niet gefilterd. Blend van verschillende percelen en het is de eerste die wordt samengesteld.

Een schitterende robijnrode wijn met purperen toets. De Mt. Jefferson Cuvée wordt gekenmerkt door aroma's van rijp rood fruit, bosaardbeien en ook braambes, met toetsen van vanille, wat sous-bois en viooltjes. Een fluwelen mondgevoel, sappig rood fruit en kruidigheid en mooi geïntegreerde tannines, wat enkel toevoegt aan de complexiteit van deze wijn.

Voix de la Vigne 2017

Voix de la Vigne is het jongste wijndomein in deze proeverij, opgericht in Dundee, de Willamette Valley, in 2015 door Robert Morrison, een van oorsprong Californische wijnhandelaar. Het concept van zijn label is om er zo authentiek Frans mogelijk uit te zien, hoewel het een zuiver Oregon-product is. Hij verbouwt ondertussen 700 are biodynamische Pinot Noir-wijngaarden op zowel vulkanische als sedimentaire ondergronden.

De wijnmaker van dienst is de Franse Bruno Corneaux, die wijnen maakt met een relatief laag alcoholgehalte en met gebruikte eiken vaten.

Na 3 opeenvolgende warme wijnjaren in de Willamette Valley, was 2017 een terugkeer naar normale omstandigheden. Het koelere en gematigde klimaat zorgde voor meer complexe aroma's, en een soepele ontwikkeling van de tannines, met behoud van de frisse zuren. Het kouder en natter voorjaar, in combinatie met een warme en droge zomer, zorgde voor een ideale groei en rijping van de druiven.

De druiven, afkomstig van 5 verschillende wijngaarden, worden manueel geplukt en uitgesorteerd. Na een maceratie van 20 dagen, volgt een 100% malolactische omzetting van 5 maanden. Daarna volgt een verdere rijping op Franse eiken vaten gedurende 10 maanden.

In de neus vinden we veenbessen en zwarte kers, citrustoetsen alsook kruidnagel en leder. In de mond, een medium body, soepele tannines met sappig rood en zwart fruit.

Evesham Wood, Cuvée 'J' 2017

Evesham Wood werd in 1986 opgericht door Russ Raney en Mary Raney, en is in 2010 verkocht geweest aan de huidige eigenaar en wijnbouwer Erin Nuccio.

Naast de eigen wijngaard, 'Le Puits Sec', met ondertussen 9,5 are Pinot Noir, gelegen op de lagere terrassen van de Eola-Amity Hills, werken ze ook met druiven die ze aankopen van 6 andere wijngaarden.

Evesham Wood heeft sinds 2000 een biocertificatie, en maakt ook deel uit van de zogenoemde Deep Roots Coalition, een groep wijnbouwers die geen irrigatie gebruikt voor de wijnstokken.

Eén van de belangrijkste karakteristieken van de Cuvée J is het gebruik van geïsoleerde gistcellen van een fles Jayer Echezeaux van 1986, die voor een uitgesproken fluwelen structuur van de wijn zorgen.

In de neus hebben we aroma's van kersen, wat kruidnagel, sous-bois, champignons en cacao. In de mond wordt deze fruitigheid bevestigd van kersen met ook toetsen van pruimen, salie en wat toast. Een volle, sappige wijn met frisse zuren, en gekenmerkt door een langere afdronk.

Domaine Drouhin Oregon, Roserock 2015

Het wijndomein van Robert Drouhin ligt bovenop Dundee Hills en overziet een totaal van 235 are aan Pinot Noir- en Chardonnay-wijngaarden. De familie Drouhin verbouwt al wijnen in Bourgogne sinds 1880, en brengt die Franse kennis en vinificatie nu ook naar Oregon.

De Roserock-wijngaard, gelegen op de Eola-Amity Hills, is aangekocht in 2013, en wordt gekenmerkt door een vulkanische ondergrond, een hogere ligging en koelere temperaturen.

De fermentatie duurt 7 tot 12 dagen, op het hoogste niveau van de wijnmakerij, waarbij door middel van pigeage en remontage de wijn in contact blijft met de chapeau van schillen en pitten. Daarna wordt de lekwijn, door de zwaartekracht, overgeheveld naar het onderliggende derde niveau van de wijnmakerij, waar de houten vaten zich bevinden.

Daar zal de Pinot Noir verder rijpen in 20% nieuwe en 80% oude Franse eiken vaten, op maat gemaakt in Bourgogne. Eens de malolactische omzetting volledig is, volgt een verdere rijping op eik gedurende 12 tot 14 maanden. Daarna wordt de wijn terug, door zwaartekracht, overgeheveld naar het onderliggende niveau, en op flessen getrokken, om zo 6 tot 18 maanden verder af te rijpen.

In het glas vinden we een lichte granaatrode kleur, die in de kern donker wordt. In de neus zwarte bessen en rijpe pruimen, gevolgd door florale toetsen en kruidnagel. In de mond opent hij met intense kersen en veenbessen, een lichte kruidigheid en toetsen van eikenhout. De tannines zijn elegant en mengen zich mooi met de frisse zuren.

Vincent & Jean-Pierre Charton Mercurey Premier Cru 'Clos du Roy' 2019

In Mercurey in de Côte Chalonnaise, het noorden van Bourgogne, vinden we het wijndomein Charton. Met ruim 80 jaar op de teller is dit domein meer dan een gevestigde waarde. Van grootvader tot kleinzoon, gespreid over drie generaties, groeide Charton uit tot een wijngaard van 11,5 hectare. Al sinds 1941 oogst de familie volledig handmatig hun wijn.

De wijngaarden zijn aangeplant met 10.000 stokken per hectare. De jongste wijnstokken op dit domein staan hier vijftien jaar, de oudste verankerden hun eerste wortels 90 jaar geleden in de grond. De bodem bevat hier meer klei dan gemiddeld. Dat levert niet alleen mooie rijpe en ronde wijnen op, maar zorgt ook voor uitgesproken fruitsmaken. Niet voor niets staan 32 percelen in Mercurey dan ook geclassificeerd als Premier Cru-wijngaarden. De manuele oogst wordt getrieerd en volledig ontritst. Na een fermentatie van 23 dagen wordt de wijn 10 maanden opgevoed in een mix van nieuwe, 1ste en 2de jaars Franse eiken barriques.

Deze Mercurey 1er Cru uit de Côte Chalonnaise kan wedijveren met het betere werk uit de Bourgogne. In het glas een schitterende kleur. In de neus vooral rood fruit, framboos en kersen, wat hibiscus met ook wat kruidigheid. Het mondgevoel combineert de fruitigheid met stevige maar zachte tannines en een gebalanceerde aciditeit. De afdronk houdt lang aan.